Υπάρχουν πολλοί ασθενείς στην εξωσωματική γονιμοποίηση, των οποίων τα έμβρυα σταματούν την εξέλιξή τους σε πρώιμα στάδια όπως είναι η δεύτερη ημέρα εξέλιξης του προεμφυτευτικού εμβρύου.
Σε αυτό το φαινόμενο φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο η ποιότητα του κυτταροπλάσματος του ωαρίου. Πολλές και σημαντικές μελέτες έχουν καταδείξει τη σημασία της κυτταροπλασματικής ποιότητας του ωαρίου στη γενικότερη ποιότητα του παραγόμενου εμβρύου.
Μέχρι σήμερα η χρήση δανεικών ωαρίων σε αυτές τις περιπτώσεις, όπου η κυτταροπλασματική ποιότητα των ωαρίων μιας ασθενούς ήταν χαμηλή, ήταν μονόδρομος. Μια πρόσφατη δημοσίευση όμως (Zhang et al., 2016) ανοίγει νέους ορίζοντες και δίνει ελπίδα στις ασθενείς αυτές ώστε να αποκτήσουν το δικό τους βιολογικά παιδί.
Η καινοτόμος και πολλά υποσχόμενη τεχνική ονομάζεται «μεταμόσχευση προπυρήνων» και πάλι κάνει χρήση δανεικών ωαρίων. Η ειδοποιός όμως διαφορά με την κλασσική δωρεά ωαρίων, είναι ότι με την νέα τεχνική το παιδί που γεννιέται φέρει το γενετικό υπόβαθρο της μητέρας και όχι της δότριας.
Η μητέρα και η δότρια συγχρονίζονται και υπόκεινται σε ωοληψία την ίδια ημέρα. Ακολουθεί μικρογονιμοποίηση (ICSI) στα ωάρια και των δυο με το σπέρμα του συζύγου. Από τους ζυγώτες που προκύπτουν από τα ωάρια της δότριας αφαιρούνται μικροχειρουργικά οι προπυρήνες (απύρηνα). Οι προπυρήνες των εμβρύων του ζευγαριού αφαιρούνται επίσης μικροχειρουργικά και μεταμοσχεύονται στο απύρηνο κυτταρόπλασμα της δότριας. Με χρήση ηλεκτροσύντηξης, οι προπυρήνες της μητέρας ενσωματώνονται στο κυτταρόπλασμα της δότριας και έχουμε πλέον τη δημιουργία ενός εμβρύου με τα χρωμοσώματα του ζευγαριού και το κυτταρόπλασμα της δότριας. Τα νέα έμβρυα εμφανίζουν μια αυξημένη δυναμική εξέλιξης και εμφύτευσης εξαιτίας του νέου κυτταροπλάσματός τους.
Με την παραπάνω τεχνική επετεύχθη πρόσφατα η εγκυμοσύνη τριδύμων σε ασθενή IVF, της οποίας τα έμβρυα σταματούσαν την εξέλιξή τους τη δεύτερη ημέρα ανάπτυξης.
Με την παραπάνω τεχνική δύναται να θεραπευθούν και περιπτώσεις γενετικών ασθενειών που οφείλονται στο μιτοχονδριακό DNA, όπως είναι το σύνδρομο Leigh και η ασθένεια MELAS, μια και τα νέα έμβρυα που προκύπτουν φέρουν το υγειές μιτοχονδριακό DNA της δότριας.
Θα πρέπει να αναφέρουμε τέλος ότι παρά το γεγονός ότι η παραπάνω τεχνική θεωρείται προς το παρόν πειραματική, μια επιπλέον πρόσφατη δημοσίευση (Hyslop et al., 2016) καταδεικνύει ότι η κλινική εφαρμογή της μεθόδου βρίσκεται πολύ κοντά, προσθέτοντας ένα νέο πολύτιμο όπλο στο οπλοστάσιο της εξωσωματικής για τη θεραπεία της υπογονιμότητας.
Κωνσταντίνος Α. Οικονόμου M.Sc., C.C.E.
Senior Clinical Embryologist
