Η απόφαση για τη δημιουργία οικογένειας είναι μια από τις πιο σημαντικές στη ζωή ενός ζευγαριού. Παρ’ όλα αυτά, για πολλούς συνανθρώπους μας, η στιγμή αυτή έρχεται όλο και πιο αργά, καθώς η προτεραιότητα ή και οι συνθήκες της σύγχρονης ζωής επιβάλουν πρώτα σπουδές, καριέρα ή και την προσωπική εξέλιξη.
Η καθυστέρηση όμως αυτή, έχει συνέπειες, καθώς η ηλικία επηρεάζει καθοριστικά τη γονιμότητα κυρίως στη γυναίκα αλλά και στον άνδρα.
Στη γυναίκα, η γονιμότητα είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον αριθμό και την ποιότητα των ωάριων. Από τη γέννησή της διαθέτει έναν συγκεκριμένο αριθμό, ο οποίος μειώνεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Όσο αυξάνονται τα χρόνια, μειώνεται όχι μόνο ο αριθμός αλλά και η ποιότητα των ωαρίων. Μετά τα 35 η πιθανότητα φυσικής σύλληψης ελαττώνεται σταδιακά (εντονότερη μετά τα 40 έτη), ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται ο κίνδυνος αποβολής κυρίως λόγω χρωμοσωμικών ανωμαλιών του εμβρύου. Γενικά η προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία της γυναίκας μειώνει τις πιθανότητες εγκυμοσύνης ακόμη και με την χρήση της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Και στους άνδρες όμως η ηλικία έχει ρόλο, έστω κι αν οι αλλαγές είναι πιο σταδιακές. Από τα 40–45 έτη και μετά, η ποιότητα του σπέρματος αρχίζει να μειώνεται. Η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων επηρεάζονται, ενώ αυξάνεται και η πιθανότητα γενετικών μεταλλάξεων. Αυτό μπορεί να δυσκολέψει τη σύλληψη αλλά και να επηρεάσει την υγεία του παιδιού.
Η ηλικία δεν είναι, βέβαια, ο μοναδικός παράγοντας. Η γενικότερη υγεία και ο τρόπος ζωής παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο. Το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η κακή διατροφή, η παχυσαρκία αλλά και το χρόνιο στρες συμβάλλουν στη μείωση της γονιμότητας. Επίσης, νοσήματα όπως η ενδομητρίωση, οι φλεγμονές των γεννητικών οργάνων , οι πολυκυστικές ωοθήκες στις γυναίκες, μπορεί να δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο την προσπάθεια για εγκυμοσύνη.
Η σύγχρονη Αναπαραγωγική Ιατρική, ωστόσο, προσφέρει λύσεις. Η κρυοσυντήρηση ωαρίων και σπέρματος δίνει τη δυνατότητα σε νέους ανθρώπους να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους για το μέλλον, πριν αρχίσει να επηρεάζεται από την ηλικία ή από επεμβάσεις ή θεραπείες (πχ θεραπείες για κακοήθη νοσήματα). Οι τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης και οι νέες μέθοδοι, όπως ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος, έχουν βελτιώσει σημαντικά τα ποσοστά επιτυχίας, μειώνουν τον κίνδυνο αποβολής και δίνουν ελπίδα σε ζευγάρια που ξεκινούν αργότερα το ταξίδι προς τη γονεϊκότητα.
Η ηλικία είναι αναμφισβήτητα ένας κρίσιμος παράγοντας, αλλά η έγκαιρη ενημέρωση και η σωστή καθοδήγηση από ειδικούς μπορούν να βοηθήσουν κάθε ζευγάρι να πάρει τις καλύτερες αποφάσεις για το αναπαραγωγικό του μέλλον. Η γνώση είναι δύναμη και όσο νωρίτερα αποκτηθεί, τόσο περισσότερες επιλογές υπάρχουν.